Инсан цивилизациясынынъ узун тарихында мых, бельки де, энъ козьге корюнмеген, лякин энъ муим ихтиралардан биридир. Маденден дёгюльген бу саде предмет озь текрарланмаз функциональлиги ве универсаллигинен дюньяны багълагъан корюнмез багъгъа чевирильди. Къадимий Римнинъ демир мыхларындан башлап, земаневий мимарлыкънынъ челик мыхларына къадар мыхнынъ эволюциясы инсан алет рационаллигининъ траекториясыны акс эте.
Тырначыкънынъ маиети онынъ багъланув къабилиетиндедир. Озюни чешит материалларгъа къойып, тырнакъ материалларнынъ озьлеринден зияде олгъан къурулыш мунасебетлерини ярата. Дюльгерликте мыхлар айры агъач тахталарны тургъунлаштыра; къуруджылыкъта олар демир-бетонны къавий, агъырлыкъ-ташыйыджы конструкциягъа чевирелер; атта электрон алетлернинъ догъру джыйыштырувында да схемаларны багъламакъта мых-бенъзеген кичкене компонентлер пек муим роль ойнайлар. Бу багъ тек физикий фиксацияны ифаде этмей, амма алетлер вастасынен элементлерни бирлештирмекнинъ инсаний икметини де тимсал эте.
Материалшынаслыкъ джеэтинден мыхнынъ инкишафы маденджиликтеки сынъырларны бозгъан вакъытларгъа расткельди. Къадимий тунч ве демир мыхлар къолайлыкънен паслангъан ве сынгъан, земаневий тот басмагъан челик ве бакъыр мыхлар исе коррозиягъа къаршы турув ве электрик кечирюв киби айры хусусиетлерге маликтир. Тырначыкъ баш шекиллерининъ чешит тюрлю дизайны-умумий ялпакъ ве тёгерек башлардан башлап махсус уджлу ве йипли башларгъа къадар-белирли къулланув сценарийлерине коре уйдурылгъан функциональ сегментацияны акс эте. Ихтисаслашувгъа ёнельген бу ёнелиш тырнакъларны санайы системасында энъ стандартлаштырылгъан компонентлерден бири япты.
Земаневий джемиетте япыштырув ве кьайнакь киби янъы бирлештирюв технологиялары пейда олгъанына бакъмадан, мыхлар ерине кельмез олып къалалар. Олар адий муэндислик фельсефесини озьлеринде муджессем этелер: энъ саде къурулыш вастасынен энъ ишанчлы функциягъа иришмек. Мыхларнен къурулгъан биналарны, мебельни, эшьяларны тешкергенде, инсаниетнинъ табиий материалларны цивилизация васталарына чевирювининъ эбедий джерьянынынъ шааты оламыз. Бу манада тырнакълар тек алет дегиль де, инсан гъайретининъ маддий тасвиридир.